«احیای شورای عالی تأمین اجتماعی» راهکاری برای بهبود وضعیت کارگران و مستمری بگیران است.


با مشارکت جدی ذی‌نفعان بخش مدیریت و احیای شورای عالی، می‌توان در بسیاری از زمینه‌ها از جمله حفظ تعادل منابع و هزینه‌های سرمایه، ارائه خدمات به بیمه‌گذاران و مسائل سرمایه‌گذاری، مشکلات را حل کرد. شورای عالی می تواند بر سرنوشت همه صندوق ها سایه مثبت بدهد و در نتیجه وضعیت بیمه شدگان بهبود یابد.


به گزارش خبرنگار ایلنا، «سه جانبه گرایی» یک اصل است; اگر سه جانبه گرایی در همه عرصه های روابط کار و تامین اجتماعی ایجاد نشود، کارگران، مستمری بگیران و مطالبات برحق آنها همیشه در حاشیه خواهد بود. همه نهادهای نظارتی بین المللی، از سازمان بین المللی کار گرفته تا اتحادیه بین المللی تامین اجتماعی (ISU)، بر لزوم وجود یک سیستم سه جانبه عادلانه و عادلانه تاکید کرده اند.


امروز تنها «شورای عالی کار» از سه جانبه گرایی در حوزه کار و تامین اجتماعی باقی مانده است. یک سازمان بسیار ضعیف که توسط دولت و کارفرمایان احاطه شده است، با دخالت اندک نمایندگان کارگری. حیطه کاری این شورای سه جانبه فقط در مورد دستمزد و قانون کار است. در حوزه صندوق ها به ویژه سازمان های تامین اجتماعی که بیش از نیمی از جمعیت کشور به طور مستقیم یا غیرمستقیم وابسته هستند، سه جانبه گرایی غایب و یا حتی کاهش یافته است. کلیه وجوه زیر مجموعه وزارت کار، از جمله صندوق تامین اجتماعی، توسط دولت اداره می شود. هر چند که به اصطلاح «هیئت مدیره مؤسسات بیمه اجتماعی» به نوعی مسئولیت صندوق را بر عهده دارد، اما این نهاد به عنوان یک حلقه شبه مدیریتی عمل می کند که با مدیران ۱۰۰ درصد دولتی مؤسسه همکاری می کند. تصمیمات صندوق بازنشستگی؛ چنین نهادی (البته اگر بتوان آن را ساختار نهادی نامید) نمی تواند تمامی الزامات مفهوم سه جانبه و مشارکت شرکای اجتماعی در سطح تصمیم گیری را برآورده کند.


«احیای شورای عالی تأمین اجتماعی» یک مطالبه جدی است


در این زمینه یکی از مطالبات اصلی احیای شورای عالی تامین اجتماعی است؛ سازمانی سه جانبه که پس از تصویب قانون تشکیلات رفاهی و تامین اجتماعی توسط دولت احمدی نژاد منحل شد. بیمه شدگان مؤسسات بیمه اجتماعی؛ کارمندان و مستمری بگیران معتقدند؛ تا زمانی که این شورای سه جانبه احیا نشود، نمی توانند نقش موثری در تصمیم گیری های بیمه ای و بازنشستگی داشته باشند. به عنوان مثال حسین حبیبی (عضو هیئت رئیسه شورای عالی اسلامی کار کشور) گفت:


با انحلال شورای عالی تامین اجتماعی، جامعه ذینفع به حاشیه رانده شد؛ امروز مدیریت همه ابعاد سازمان از سرمایه گذاری و درمان گرفته تا بیمه و مستمری بر عهده دولت است؛ امروز کارگران و مستمری بگیران هیچ گونه مسئولیتی ندارند. نقش در تصمیم گیری؛ تصمیمات در بالاترین سطح توسط دولت اتخاذ می شود؛ مثلاً برخی داروها را از صندوق درمان پایه و بیمه تأمین اجتماعی خارج می کنند یا به همین ترتیب ماده ۹۶ قانون تأمین اجتماعی را اجرا می کنند. این قانون به تنهایی اجرا می شود، تنها کاری که ما به عنوان کارگر و مستمری بگیر می توانیم انجام دهیم اعتراض به این تصمیم است، اما ما هیچ تعهدی به حل آن نداریم…


رفت و آمد دولت و مجلس شکست خورده است


با وجود مطالبات فراوان کارگران و مستمری بگیران، احیای شورای عالی تامین اجتماعی همچنان یک هدف دور باقی مانده است. سال ها طرح احیای این شورا بین دولت و مجلس رفت و آمد داشت. عادل دهشتی، معاون وقت سازمان تامین اجتماعی در ۱۷ مردادماه ۱۳۹۸ به دولت اعلام کرد که برای احیای شورای عالی تامین اجتماعی تلاش می کند و دولت را به سمت کاهش اختیارات سوق داد. جایگزینی شورای عالی با هیئت مدیره به نفع مشارکت اجتماعی در سازمان.


وی افزود: این موضوع در مجلس گذشته در قالب لایحه تقدیم مجلس شد اما به نوبت به بحث علنی نرسید. این لایحه هم اکنون در کمیسیون های اجتماعی دولت در حال بررسی و بررسی است.


این لایحه در مهرماه ۱۳۹۷ توسط سازمان تامین اجتماعی با حضور نمایندگان تشکل های کارگری، کارفرمایی و مستمری بگیران تدوین شد و مدیرعامل سازمان آن را به وزیر تعاون، کار و تامین اجتماعی ارائه کرد. چند ماه بعد مجدداً این لایحه به عنوان اولین گام به کمیسیون اجتماعی دولت تقدیم شد، اما خبرهایی مبنی بر اینکه دولت و مجلس بررسی این لایحه را به پایان نرسانده اند و هیأت رئیسه در حال تشکیل جلسه است. و خبری از شورای عالی نیست!


در نظر بگیرید که یکی از وعده های دولت دوم روحانی احیای سه جانبه گرایی حمایت اجتماعی بود تا کارگران و کارفرمایان در شورا حضور عادلانه داشته باشند. اما با وجود ارائه لایحه، رهبری به این وعده عمل نکردند.


در سال‌های گذشته نیاز مبرم به احیای شورای عالی تامین اجتماعی در رسانه‌ها ظاهر شد، اما هیچ اقدام مشخصی برای احیای این شورا انجام نشده است. به عنوان مثال در ۳۰ آذر ۱۴۰۰ یکی از اعضای کمیسیون اقتصادی مجلس گفت: وزیر کار و تامین اجتماعی برای تامین حقوق کارگران، کارفرمایان و مستمری بگیران باید شورای عالی تامین اجتماعی را احیا کند.


مجتبی توانگر در این خصوص گفت: سازمان بیمه های اجتماعی یک سازمان عمومی غیردولتی و یک صندوق بین المللی است که عمده دارایی ها و دارایی های آن را پرداخت های بیمه ای یا سهم کارکنان کارفرمایان و بنگاه های اقتصادی تشکیل می دهد، اما کارفرمایان و کارمندان شرکای اصلی آن هستند. تصمیم گیری هیچ موقعیت یا مشارکت مناسبی در روند صدور وجود ندارد.


وظیفه مجلس برای احیای شورای عالی


چرا هر بار پارادایم «شورای عالی تأمین اجتماعی» بر سر زبان ها می آید و دوباره فراموش می شود؟ چرا شورای اسلامی لایحه تشکیل مجدد این شورا در سال ۱۳۹۸ را تصویب نکرد؟ اساساً با احیای این شورا چه اتفاقی خواهد افتاد؟


علیرضا حیدری (نایب رئیس کانون ایثارگران انجمن کار، کارشناس بهزیستی و تامین اجتماعی) بر این باور است که احیای شورای عالی تامین اجتماعی بر عهده شورای اسلامی است. این سازمان باید این موضوع را در اولویت قرار دهد و جدی بگیرد.


حیدری در توضیحات تکمیلی به ایلنا گفت: در سال ۱۳۸۲ قانون ساختار مجتمع رفاهی و تامین اجتماعی را نوشت. در سال ۱۳۸۷ بر اساس ماده ۱۱۳ قانون مدیریت خدمات عمومی، هیأت مدیره تأمین اجتماعی با ترکیب جدید تشکیل شد. ترکیب فعلی هیأت رئیسه که جایگزین شورای عالی سابق شد، حاصل آن سال هاست. در این ترکیب افراد حقیقی اعضای هیئت امنا هستند که یکی از بزرگترین مشکلات است. ۶ شخص مرتبط با دولت، اشخاص حقوقی نیستند، بنابراین هیئت مدیره طبق قانون هیچ مسئولیت یا مسئولیت سازمانی ندارد. اینکه رئیس هیات مدیره و وزیر تعاون، کار و تامین اجتماعی افراد حقیقی را انتخاب می کنند، تناسبی با مسئولیت های سنگین هیات در همه صندوق های بازنشستگی ندارد. این مهم ترین موضوعی است که مجلس باید در مورد آن تصمیم گیری کند. نباید فراموش کرد که زمانی که قانون تامین اجتماعی در سال ۵۴ نوشته شد، شورای عالی تامین اجتماعی شامل شوراهای دولتی و شرکای اجتماعی بود. هشت نماینده دولت که در شورای عالی تشکیل می‌شدند، مسئولیت نمایندگان سازمان را داشتند.


به گفته حیدری، فشار مالی برای ترمیم شورای عالی وجود ندارد، امروز مجلس می تواند به سرعت وارد این موضوع شود و شورای عالی تامین اجتماعی را در قالب یک طرح بازگرداند و ساختار مدیریت اجتماعی را بازگرداند. به دوران طلایی امنیت


تاثیر در سرنوشت صندوق شورای عالی


شورای عالی می تواند بر سرنوشت تامین اجتماعی و سایر صندوق ها تأثیر بگذارد. حیدری در خصوص این تاثیر گفت: شورای عالی با مسئولیت پذیری در مسائل تامین اجتماعی می تواند بسیاری از مشکلات را حل کند. سازمانهای امروزی با مسائل جدی پایداری و تعادل منابع و هزینه مواجه هستند که نیازمند تصمیمات اساسی و ساختاری است. بهبود بسیاری از مؤلفه های شکست خورده نظام تأمین اجتماعی به تصمیم گیری جدی و مسئولانه بستگی دارد. با مشارکت جدی ذی‌نفعان بخش مدیریت و احیای شورای عالی، می‌توان در بسیاری از زمینه‌ها از جمله حفظ تعادل منابع و هزینه‌های سرمایه، ارائه خدمات به بیمه‌گذاران و مسائل سرمایه‌گذاری، مشکلات را حل کرد. شورای عالی می تواند بر سرنوشت همه صندوق ها سایه مثبت بدهد و در نتیجه وضعیت بیمه شدگان بهبود یابد.


کلیه دارایی های سازمان بیمه اجتماعی از محل پس انداز کارکنان طی چهل سال گذشته ایجاد شده است. اما صاحبان اصلی بنیاد هرگز این منابع تاریخی را مدیریت نکردند. محل هزینه کردن، نحوه سرمایه گذاری برای ایجاد ارزش افزوده و نحوه مدیریت بر عهده دولت و مدیران دولتی است. متأسفانه با انحلال شورای عالی، صندوق تأمین اجتماعی به یک صندوق کاملاً دولتی تبدیل شد که ۰ تا ۱۰۰ درصد کار صندوق در اختیار کارکنان دولت بود. کارگران سرمایه انباشته می کنند، در حالی که دیگران این سرمایه را ثبت می کنند و بر اساس آن تصمیم می گیرند. اما ضرورت احیای شورای عالی بالاخره پایان می یابد و آیا این وضعیت تغییر می کند؟!


گزارش نسرین هزاره مقدم


انتهای پیام/